الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

519

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

گردن بخيلان به صورت تشبيه است ، همانطور كه از بخل چون طوق به گردن بخيلان به صورت تشبيه است ، همانطور كه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در خبرى روايت شده است كه : « يأتى احدكم يوم القيامة شجاع أقرع له زبيبتان فَيُطَوَّقُ به فيقول أنا الزّكاة الّتي منعتنى » . ( يعنى كسى از شما در قيامت ، دليرى است كه مىآيد در حالى كه دو حبّه كشمش يا خرما انجير بر او كوبنده‌تر است و به سختى در گردنش به صورت طوقى قرار مىگيرد و به او مىگويد من همان زكاتى هستم كه مرا از پرداخت آن منع مىكردى ) . الطَّاقَة : اسمى است براى نيرو و توانايى كه انسان با آن به سختى مىتواند كارى را انجام دهد و تشبيهى است به طوق و حلقه‌اى كه به چيزى محيط است . و آيه : ( وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ - 286 / بقره ) يعنى آنچه را كه كارش و ارادهء انجامش بر ما سخت است از ما بردار ، معنى آيه اين نيست كه بگويد چيزى را كه قدرت انجامش را نداريم بر ما تحميل نكن زيرا خداى تعالى آنچه را كه بر انسان برداشتن و انجامش سخت است دستور مىدهد چنان كه گفت : « 1 » ( وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ - 157 / اعراف ) ( وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ 2 / شرح ) يعنى : عبادات سختى كه ترك آنها و زر و گناهى بود از تو سبك گردانيم و بر اين معنى آيه : ( قالُوا لا طاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ - 249 / بقره ) كه نفى طاقة از نفى قدرت تعبير مىشود . و آيه : ( وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ - 184 / بقره ) ظاهرش اين است كه ، حكم اقتضاء مىكند به اينكه كسى كه طاقت و توانايى بر دادن فديه براى روزه‌اى كه خورده يا نخورده دارد ، او را ملزم مىكند ولى نظر اجماع بر اين است كه دادن فدية در صورت قدرت داشتن الزام ندارد مگر با شرطى ديگر ( يعنى يا بيمار و يا مسافر باشد نه اينكه هر كس توانست قديه بدهد روزه نگيرد ) . آيهء اخير ( عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ - 184 / بقره ) نيز روايت شده يعنى دستورشان مىدهد و وادار مىشوند كه

--> قيامت طوق گردنشان خواهد شد ميراث آسمانى و زمين از خداوند است و خداوند از كارشان آگاه است . ( 1 ) كار دشوار و سخت نه كارى كه فوق طاقت است .